|
Allah
Allahu eshte Zoti dhe Krijuesi i Universit, Meshiruesi, i Gjithedituri, Mbrojtesi, i
Madheruari, Furnizuesi, qe degjon e sheh ēdo gje, i Pari, i Fundit dhe i Perjetshem. Ne Kur'ani permenden 99 emrat e bukur
te Allahut te cilat shprehin cilesite Tij permes te cilave Muslimanet mund te kuptojne dhe njohin Ate.
Abdes
Nje lloj pastrimi qe duhet bere para se dikush falet ose para se te lexoje Kur'an.
Ezan
Thirrja para kohes se faljes quhet Ezan.
Personi i cili therret Ezanin quhet Mu'ezin.
Muezini therrer Ezanin pese here ne dite kur Muslimanet falin namazin e tyre. Ezani ka disa fjale dhe shprehje specifike qe
recitohen me ze te larte ne gjuhen Arabe qe te lajmeroje njerezit se koha per t'u falur erdhi.
Es-selamu Alejkum
Kjo eshte pershendetja
e Muslimaneve kur takojne njeri tjetrin. Kuptimi i te ciles eshte "Paqja qofte mbi ju!" Kjo pershendetje mund te ndeshet edhe
ne keto forma: "Es-selamu Alejkum ue Rahmetullah" qe do te thote "Paqja dhe Meshira e Allahut qofte mbi ju"; ose "Es-selamu
Alejkum ue Rahmetullahi ue Berekatuhu", e cila perkthehet "Paqja, Meshira dhe Bekimi i Allahut qofte mbi ju!" Lexo te teren
Falja e Namazit
Falėnderimi i qoftė All-llahut,
i cili e bėri namazin farz pėr robėrit e Tij dhe i urdhėroi qė ta falin dhe ta kryejnė nė mėnyrė mė tė mirė. Bekimi
dhe shpėtimi i All-llahut qofshin mbi Pejgamberin tonė, tė cilit i ėshtė drejtuar duke i thėnė: ''Ty ta zbritėm Kur'anin
qė t'u shpjegosh njerėzve atė qė u ėshtė shpallur atyre.''( Nahl: 44). Dhe Muhammedi saws e realizoi kėtė detyrė nė
mėnyrė tė plotė. Prej gjėrave qė i shpjegoi me gojė dhe me punė ishte edhe namazi. Aq bukur e shpjegoi saqė njė herė fali
namaz nė mimber, duke u ngritur e duke bėrė ruku, e pasi mbaroi faljen u tha: '' E kam bėre kėtė gjė qė tė mė pasoni dhe ta
mėsoni namazin tim'' (Buhariu dhe Muslimi). Si dhe na e bėri obligim pasimin e tij duke thėnė: '' Faluni ashtu sikur qė mė
shihni duke u falur.''( Buhariu, Muslimi dhe Ahmedi). Muhammedi saws e ka pėrgėzuar atė qė e falė namazin ashtu siē e ka falur
ai, duke i siguruar hyrje ne Xhennet nga ana e All-llahut duke thėnė : ''All-llahu azze we xhel-le i ka bėrė farz pesė namaze.
Ai qė merr mirė abdest, i falė nė kohė tė tyre, i plotėson rukutė dhe sexhdet e tyre dhe i falė me frikė-respekt, All-llahu
i siguron falje mekatesh, kurse ai qė nuk vepron kėshtu, nėse don ia falė, perndryshe e dėnon. (Hadithi ėshtė sahih, shiko
Sahih Ebu Dawud) Bekimi dhe shpėtimi qofshin mbi familjėn e tij, shokėt e tij tė devotshėm e tė pastėr, tė
cilėt neve na transmetuan ibadetin e tij, namazin, fjalėt dhe veprat e Muhammedit saws, vetėm keto i bėnė drejtim dhe shembull
pėr to, dhe mbi ata qė ecėn rrugės sė tyre deri nė Ditėn e Kijametit. Lexo te teren
Numan Ibn Sabit (Ebu Hanifja apo Imam Azem)
ėshtė i lindur nė Kufe nė vitin 80 H apo 690. Babai i tij ishte Persiani cili pasi pranoi Islamin u shpėrngul nė Kufe ku pati
rastin dhe ta takoj dhe halifin e katėrt Ali Ibn Ebi Talibin. Ebu Hanifja pjesėn mė tė madhe tė jetės sė tij e kaloi nė Kufe
qytet i cili mbas Medinės ishte qendėr kryesore shkencore . Nė moshė tė re Ebu hanifja u morr me tregti por studimet pėr tė
ishin prefesioni mė i dashur. Prandaj, lė tregtinė dhe i dedikohet kryesisht studimit tė drejtėsisė simbas udhėzimit tė dijetarit
Sha’bia. Ka mėsuar pranė Hamad Ibn Suleimanit (120 – 737) dhe dijetarėve tė tjerė tė Kufes por pėr kėrkim tė diturisė
ai nuk hezitoi edhe tė udhėtoj ashtu qė ai ishte edhe nė Basra, Meke dhe Medine ku ėshtė takuar me dijetarė mė tė mėdhej tė
asaj kohe.Lexo te teren
|
Falėnderojmė All-llahun, i Cili i ka caktuar
ligjet, ka dalluar hallallin nga haramin, kurse paqa dhe bekimi qofshin mbi zotėriun tonė Muhammedin, i cili me sqarimin e
tij largoi ēdo paqartėsi dhe mbi familjen dhe shokėt e tij…
Popujt e mėparshėm festat i njhinin pėr
lozje dhe dėfrim, pėr dehje dhe vallėzim, bile disa fe tė vjetra festat e tyre fetare i shfrytėzonin pėr nihilizėm dhe kaotizėm
moral, e mos tė flasim pėr festėn e “Pakosit” te grekėt e vjetėr e pastaj te romakėt, festė e cila pėrsėritej
disa herė nė vit, ku burrat dhe gratė detyroheshin tė ēveshen nda nderi dhe turpi dhe tė lirohen nga ēdo pėrkufizim tė xhelozisė
dhe nderit, tua zgjidhin frerėt ndjenjave kafsharake, pėr tė kryer nevojėn e vet publikisht dhe haptazi, pėr tė kėnaqur hyjnitė
e tyre, siē pretendonin ata. Saqė ai qė refuzonet njė gjė tė tillė nė atė kohė, kryetarėt e fesė sė tyre gjykonin qė tė varroset
i gjallė nė shpella tė largėta dhe gropa tė panjohura derisa ti vjen vdekja, ose ta arrijė caktimi i Zotit. Lexo te teren
Haxhxhi ėshtė shtyllė prej shtyllave tė Islamit,
ėshtė obligim i prerė pėr secilin musliman qė ka mundėsi ta kryej, ėshtė vepėr me vlerė tė madhe dhe vepėr nė tė cilėn ka
shumė kėshilla dhe mėsime.
Njeriu tė cilit All-llahu i ka dhėnė pasuri,
nuk duhet ta lėjė pas shpine kėtė ibadet, sepse dobitė dhe dhuratat qė i fiton muslimani nga ky ibadet janė tė shumta.
Ai i cili e mohon kėtė ibadet del prej
gjirit islam dhe largohet nga xhemati i muslimanėve.
All-llahu [subhanehu ve teala] thotė:
وَأَذَانٌ
مِنْ اللَّهِ وَرَسُولِهِ
إِلَى النَّاسِ يَوْمَ
الْحَجِّ الْأَكْبَرِ
أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ
مِنْ الْمُشْرِكِينَ
وَرَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ
فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
وَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ
فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ
غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ
وَبَشِّرْ الَّذِينَ
كَفَرُوا بِعَذَابٍ أَلِيمٍ(3)
"Dhe (ky ėshtė) njė kumtim nga All-llahu
dhe i dėrguari i Tij, drejtuar gjithė njerėzve nė ditėn e haxhit tė madh, se All-llahu ėshtė tėrhequr prej (marrėveshjes sė)
idhujtarėve, e njėkohėsisht edhe i dėrguari i Tij. Po, nėse pendoheni, do tė jetė mė mirė pėr ju, e nėse ia ktheni shpinėn
(rrugės sė drejtė), ta dini se nuk mund t'i shpėtoni (ndjekjes sė) All-llahut. E, ti pėrgėzoji ata qė mohuan me njė dėnim
tė padurueshėm". (Et-Teube: 3). Lexo te teren
| Ndalimi i zilise (hasedit) |
Muaviu [radijallahu anhu] thotė: kam dėgjuar
Pejgamberin [sal-lallahu alejhi ve sel-lem] duke thėnė: nėse i pėrcjell tė metat e njerėzve atėherė i ke shkatėruar ata, ose
gati se i ke shkatėrruar ata.” (Ebu Davudi, Neveviu e vėrteton hadithin)
Allahu [subhanehu ve teala] thotė: “o
ju qė keni besuar, largohuni prej dyshimeve tė shumta, meqė disa dyshime janė mėkat dhe mos hulumtoni pėr zbulimin e tė metave
tė njėri tjetrit, dhe mos pėrgojoni njėri tjetrin; a mos ndonjėri prej jush dėshiron tė hajė mishin e vėllait tė vet tė vdekur?
Atė pra e urreni! kini frikė nga ndėshkimi i Allahut, e Allahu ėshtė mėshirues, Ai pranon shumė pendimin.” (Huxhurat
– 12) Lexo te teren |
| Ndalimi i bartjes se fjaleve
(nemimes) |
Hudhejfeja [radijallahu anhu] thotė: kam dėgjuar
Pejgamberin [sal-lallahu alejhi ve sel-lem] duke thėnė: bartėsi i fjalėve nuk hyn nė xhennet.” (Muslimi) Kurse ne transmetimin
e Buhariut qėndron “ai i cili fshehurazi i ndėgjon fjalėt pastaj i bartė ato nuk hyn nė xhennet”
Allahu [subhanehu ve teala] thotė: “qė
ėshtė pėrgojues dhe banė fjalė ndėr njerėz” (Kalem – 11)
Fjala nemime gjuhėsisht d.m.th. : pėrshpėritje,
lėvizje e lehtė. Kurse kuptimi terminologjik ėshtė: bartja e fjalėve prej njėrit te tjetri pėr pėr tė shkaktuar pėrēarje
Lexo te teren | | |
Ebu Hurerja [radijall-llahu anhu] thotė: Pejgamberi
[salall-llahu alejhi ve sel-lem] thotė: “Ėshtė i mėrishėm, ėshtė i mėrishėm, ėshtė i mrishėm! Thanė: kush o i Dėrguar
i Allahut? Tha: ai qė arrinė prindėrit e tij duke qenė ata tė vjetėr, njėrin apo qė tė dy, dhe nuk hyn nė xhennet.”
(Muslimi)
Allahu [subhanehu ve teala] thotė: “Ne
e kemi obliguar njeriun me punė tė mira ndaj prindėrve tė vet.” (Ankebut – 8), poashtu thotė: “Zoti yt ka
dhėnė urdhėr tė prerė qė tė mos adhuroni tjetėr pos Tij, qė tė silleni nė mėnyrė bamirėse ndaj prindėrve. Nėse njėrin prej
tyre, ose qė tė dy, i ka kapur pleqėria pranė kujdesit tėnd, atėherė mos u thuaj atyre as “of - oh”, as mos u
bė i vrazhdė ndaj tyre, po atyre thuaju fjalė tė mira (tė buta respektuese). Dhe nė shenjė mėshire shtrije pranė tyre krahun
pėrulės e respektues dhe thuaj: “Zoti im! mėshiroi ata tė dy, sikurse mė edukuan mua kur isha i vogėl”. Lexo te teren
| Burimi i moralit te larte |
| Nevas ibėn Sem’an Elensarij [radiall-llahu
anhu] thotė: e pyeta Pejgamberin [sal-lallahu alejhi ve sel-lem] pėr mirėsinė dhe mėkatin dhe mė tha: “bamirėsi ėshtė
morali i lartė kurse mėkat ėshtė ajo qė tė brenė nė zemėr dhe urren qė ta shohin njerėzit.” (Transmeton Muslimi)
Allahu [subhanehu ve teala] thotė:
“Pasha njeriun dhe Atė qė e pėrsosi atė. Pastaj ia tregoi Atij ēfarė ėshtė e gabuar dhe ēfarė ėshtė e drejtė pėr tė.”
(Shems – 7,8)
Poashtu thotė: “Anuk i bėmė Ne pėr
tė dy sy? Dhe njė gjuhė dhe dy buzė? Dhe ia treguam atij dy rrugėt (tė drejtėn dhe tė gabuarėn)? (Beled – 8,9,10)
Dijetarėt thonė: “bamirėsia”
ka kuptim tė gjėrė, ajo ka kuptimin e: lidhjes farefisnore, butėsisė, shoqėriaė tė sinqertė, sjelljes tė mire, rrespektit,
tė gjitha kėto cilėsi janė pėrmbledhje e normave tė moralit tė lartė. (Elminhaxh sherh sahihil Muslim ibėn Haxhaxh –
4/1980) Lexo te teren |
| |
|
 |
|
 .
|
|
|
.gif'))
.gif'))
.gif'))
.gif'))
.gif'))
.jpg'))